Drony światłowodowe na Ukrainie drożeją przez boom na centra danych AI
Drony sterowane przez cienki światłowód są odporne na zagłuszanie, dlatego stały się na froncie w Ukrainie bardzo powszechne. Problem w tym, że o ten sam surowiec rywalizują dziś budowniczowie centrów danych dla sztucznej inteligencji. Ukraińscy producenci płacą więcej i szukają sposobów, by zachować kontrolę nad jakością i kosztami.
Dlaczego światłowód na wojnie
Pierwsze drony światłowodowe wykorzystała armia rosyjska w 2024 roku, odpierając ukraińską operację w obwodzie kurskim. Ukraińcy szybko poszli tą samą drogą. Powód jest prosty: dron połączony z operatorem fizycznym kablem nie emituje typowego sygnału radiowego, więc nie da się go wykryć zwykłymi detektorami ani zakłócić systemami walki radioelektronicznej, które unieruchamiają drony sterowane radiowo.
Zasięg takich maszyn to zwykle dziesiątki kilometrów, a w skrajnych przypadkach nawet 100 km. Kabel zostaje jednak na polu walki, więc jest materiałem jednorazowym. Obie strony produkują według szacunków około 50 tysięcy takich dronów miesięcznie, a drzewa i pola w Ukrainie są usiane splątanymi włóknami cieńszymi od żyłki wędkarskiej.
Rosja kupuje więcej, a AI podbija ceny
Zarówno Rosja, jak i Ukraina korzystają głównie z chińskich dostawców. Według chińskich danych celnych, przytaczanych przez „Washington Post”, w sierpniu 2025 roku Rosja sprowadziła z Chin 328 tysięcy mil kabla, a Ukraina zaledwie 72 mile. W całym 2025 roku Rosja miała kupić ponad 60 milionów kilometrów światłowodu, czyli ponad 10 proc. światowej produkcji, podczas gdy wcześniej jej udział nie przekraczał 1 proc.
Do tego dochodzi popyt z branży AI. Firma analityczna TrendForce spodziewa się w 2026 roku światowego niedoboru światłowodu rzędu 180 milionów kilometrów. Szczególnie poszukiwane jest włókno odporne na zgięcia, cenione także w dronach.
Oleksiy, przedstawiciel działu badań i rozwoju ukraińskiej firmy BlueBird Tech, mówi, że ceny światłowodu w 2026 roku były od sześciu do dziesięciu razy wyższe niż w 2025. Najtrudniejszy był okres około marca, od tamtej pory sytuacja częściowo się ustabilizowała. Zdarzały się też przypadki, gdy chińscy producenci odmawiali sprzedaży, tłumacząc, że kupujący jest z Ukrainy.
Jak radzą sobie ukraińscy producenci
Coraz więcej firm przenosi nawijanie szpul do siebie. Zamiast kupować gotowe szpule do dronów FPV, zamawiają włókno na dużych szpulach i same przygotowują mniejsze. Nie uniezależnia to od Chin, ale daje kontrolę nad jakością. Wadliwa szpula oznacza utratę drona, misji i celu, a własna kontrola pozwala uzyskać z jednej dużej szpuli więcej użytecznych sztuk. Taka produkcja bywa też nieco tańsza niż import gotowego produktu.
Nie jest to jednak standard. Wymaga sprzętu, wyszkolonych ludzi i stanowisk testowych, więc mniejsze firmy kupują gotowe szpule od większych ukraińskich producentów lub z zagranicy. Dochodzą kłopoty logistyczne: długa trasa z Chin, odprawa celna wstrzymywana podczas alarmów lotniczych oraz ryzyko ataków na zakłady. Dlatego, jak podkreśla rozmówca, produkcję i logistykę trzeba planować łącznie.
Co to oznacza dla Polski i Europy
Sprawa pokazuje, że nowoczesna wojna jest uzależniona od tych samych łańcuchów dostaw co cywilna technologia. Światłowód potrzebny do dronów to ten sam materiał, na którym opierają się sieci internetowe i centra danych. Dla Polski, jako państwa frontowego NATO i ważnego zaplecza pomocy dla Ukrainy, to sygnał, że zdolność do taniej, masowej produkcji komponentów wojskowych zależy też od dostępu do surowców spoza Europy.
Dla zwykłego odbiorcy bezpośrednich skutków na razie nie widać, ale rosnący popyt na światłowód może w dłuższej perspektywie wpływać na koszty rozbudowy infrastruktury telekomunikacyjnej. Warto jednak zaznaczyć, że to ostrożna ocena: artykuł źródłowy nie analizuje wpływu na rynek w UE.
Źródło: Ars Technica – „Ukraine’s fiber-optic drones get squeezed by AI data center demand”
